Tin bản quyền tác giả

2091982251-dang-ky-so-huu-tri-tue[1]

Tôn trọng bản quyền

Các sinh viên Pháp của tôi chẳng bao giờ dám photocopy cả cuốn sách. Cho dù mỗi máy photocopy đều phải đăng kí và trích một phần lợi nhuận vào Quỹ Bản quyền, họ chỉ dám chụp lại những trang cần thiết của sách vì hiểu rằng lấy toàn bộ là vi phạm luật.

Người Pháp gọi các tác giả là “Nhà sáng tạo” – créateur. Từ này trước đây chỉ được dùng để chỉ Chúa Trời trong đạo Thiên chúa, với hàm ý là người tạo ra vạn vật. Các bà mẹ Pháp, trước khi đọc sách cho con nghe, đều nêu tên tác giả của câu chuyện.
 
Ai cả gan xem phim, nghe nhạc chùa trên web miễn phí ư? Một ngày kia bạn sẽ nhận được thư gửi tới tận nhà, nêu rõ ngày giờ vi phạm. Và nếu tiếp tục tái phạm, các biện pháp cứng rắn hơn sẽ tìm đến để bạn chấm dứt hành vi xài chùa. Anh bạn hàng xóm người Trung Quốc sau một lần nhận thư cảnh cáo đã không dám ghé thăm các trang web có phim miễn phí nữa.
 
Như người trồng cây táo trong vườn của mình có quyền rào xung quanh nó để ngăn người khác trộm táo, luật pháp ngày nay cho phép người sở hữu bản quyền xây một bức tường vô hình giữa tác phẩm và quần chúng. Họ được quyết định cho ai được thưởng thức tác phẩm, dưới hình thức nào, điều kiện ra sao.
 
Ai lao động phải được hưởng thành quả của mình, cho dù thành quả vật chất hay phi vật chất, tất nhiên vô cùng hợp lý. Vậy mà đã hơn 10 năm kể từ khi luật Sở hữu trí tuệ ra đời, Việt Nam vẫn chưa tạo được nền văn hóa tôn trọng bản quyền. Sách báo, băng đĩa lậu nhan nhản khắp nơi, sản phẩm trí tuệ bán công khai ở những vị trí đắc địa của đô thị lớn. Việc xem phim, nghe nhạc miễn phí trên các trang web lậu đã gắn liền với đời sống giải trí của nhiều người. Có bài báo mới đây đưa “tin mừng” rằng tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam đã giảm, chỉ còn 74% mà thôi. Con số đủ làm khiếp hãi những doanh nghiệp nước ngoài muốn đầu tư làm các sản phẩm tử tế cho thị trường Việt.
 
Tuần vừa rồi có hai sự kiện liên quan đến bản quyền. Ở ngoài nước, Nghị viện Châu Âu thông qua luật về bản quyền – Copyright Directive. Ngành công nghiệp sáng tạo châu Âu coi đây là một thắng lợi lớn, vì luật nhắm vào việc đảm bảo chia sẻ doanh thu hợp lí hơn cho các tác giả có sáng tác được sử dụng trên mạng Internet. Một mặt, các quốc gia này đã thấm nhuần “văn hóa bản quyền”; mặt khác, họ hiểu rất rõ rằng trong kỷ nguyên số hóa, văn hóa, tri thức là tài sản vô giá, là vũ khí kinh tế vô cùng hiệu quả.
 
Còn trong nước, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cùng hơn 100 nhà khoa học đã nhấn nút khởi động mạng lưới đổi mới sáng tạo ở Việt Nam. Giới chuyên gia quốc tế nhìn nhận đây là một bước đi dài của Việt Nam trong việc lắng nghe những gì thế giới đã làm. Và tất nhiên là cơ hội để sắp xếp lại thị trường bản quyền, quyền sở hữu trí tuệ nội địa.
 
Sẽ có người phản biện rằng rất khập khễnh khi so sánh liên minh châu Âu với Việt Nam. Luật Bản quyền đầu tiên trên thế giới được thông qua tại Anh năm 1710, và sau đó tại Pháp vào năm 1793. Trong khi đó, người Việt Nam nói riêng và người châu Á nói chung, do ảnh hưởng của văn hóa Nho giáo – coi các sáng tác văn học nghệ thuật là “con thuyền” chuyển tải kiến thức, cần được chia sẻ rộng rãi. Trên phương tiện thông tin đại chúng, trong chương trình giáo dục phổ thông khá vắng bóng nội dung “tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ”. Nếu như nhiều nước phương Tây đã xây dựng được một nền văn hóa tôn trọng bản quyền, coi dùng sách lậu nhạc lậu cũng đáng xấu hổ không kém ăn cắp tài sản của người khác thì chúng ta chưa làm được. Từ năm 2005 đến giờ, tôi chưa thấy có chương trình nào thực sự nhằm vào việc nâng cao hiểu biết người dân trong lĩnh vực này.
 
Đầu năm nay, tôi kết hợp với một viện nghiên cứu Việt Nam xây dựng một chương trình giáo dục nâng cao nhận thức của người Việt trong vấn đề sở hữu trí tuệ, song đến giờ dự án vẫn giậm chân tại chỗ chỉ vì thiếu sự ủng hộ từ các ban ngành nhà nước có liên quan. Thậm chí, nhiều cán bộ nhà nước còn cho rằng đây “chưa phải là vấn đề cần quan tâm ở nước ta”. Nhà quản lý còn nghĩ như thế về chất xám, làm sao người dân tôn trọng và tuân thủ?
 
Hẳn là Việt Nam thiếu một nền văn hóa tôn trọng bản quyền, nhưng tôi không cho rằng đó là lỗi của người dân. Khi Luật Sở hữu trí tuệ được thông qua năm 2005, khái niệm “sở hữu trí tuệ” còn vô cùng mới mẻ với người Việt và thực tế, việc ban hành luật này là để mở đường cho Việt Nam trở thành thành viên của Tổ chức thương mại Thế giới vào năm 2007 chứ không hẳn vì người Việt Nam đã sẵn sàng để áp dụng luật. Luật lỏng lẻo và không được thực thi hiệu quả nên tinh thần thượng tôn pháp luật càng không được nuôi dưỡng.
 
Nhìn về lợi ích kinh tế, còn chậm bảo vệ hợp lý tài sản trí tuệ thì Việt Nam còn hụt bước dài dài trong kế hoạch tri thức hóa nền kinh tế.
 
Chúng ta đều muốn trồng những cây táo sáng tạo của mình, bằng mồ hôi, nước mắt, những đêm không ngủ. Tại sao có thể hồn nhiên hái táo nhà người? 
Read more...
209675859-quyen-tac-gia[1]

Rắc rối trong vụ tranh chấp quyền tác giả bức tranh Con gái nhà văn Dương Thu Hương

Cách đây ít phút Nhà đấu giá nghệ thuật Chọn đã ra thông báo chính thức về những rắc rối quanh việc tranh chấp quyền tác giả bức tranh đề tên cố họa sĩ Vũ Giáng Hương được một số họa sĩ tranh luận gay gắt trên Facebook trong mấy ngày vừa qua.
Đầu tháng 7/2018, Nhà sưu tập Phạm Việt Phương (Tây Hồ, Hà Nội) gửi đến Nhà đấu giá Chọn một bức tranh lụa chân dung bé gái, kích thước tranh 50x40cm, tên tác phẩm: “Con gái nhà văn Dương Thu Hương”, tác giả Vũ Giáng Hương, sáng tác năm 1995, chữ kí “g Huong 95” góc dưới phải, mức giá đề xuất 3.000 USD. Biên bản giao nhận tác phẩm với các nội dung do Nhà sưu tập Phạm Việt Phương cung cấp như trên có đầy đủ chữ ký của Nhà sưu tập và nhân viên Nhà đấu giá. Sau khâu thẩm định sơ bộ, tác phẩm đã được trưng bày công khai trước công chúng tại nhà đấu giá Chọn số 17 Trần Quốc Toản (Hà Nội) từ 23/7 đến ngày 28/7/2018.
 
Ngày 29/7/2018, Nhà đấu giá Chọn đem bức tranh thuộc sở hữu của Nhà sưu tầm Phạm Việt Phương bổ sung vào danh sách tác phẩm đấu giá trong phiên đấu số 15: lot 21 với mức giá khởi điểm 70 triệu đồng (3.000 USD). Tuy nhiên, bức tranh không được giao dịch và được trả lại cho Nhà sưu tầm Phạm Việt Phương sau phiên đấu.
 
Ngày 3/9/2018, hoạ sĩ Nguyễn Văn Đông (tài khoản Facebook Nguyễn Đông Đông) đã đăng tải lên Facebook cá nhân nội dung khẳng định bức tranh lụa được đấu giá ở lot 21 phiên đấu giá số 15 tại Nhà đấu giá Chọn không phải tranh của cố hoạ sĩ Vũ Giáng Hương, mà là một bức tranh chép lại từ tác phẩm của anh. Theo đó, cách đây khoảng 8 tháng, hoạ sĩ Nguyễn Văn Đông nhận lời vẽ một bức chân dung sơn dầu bé gái theo đơn đặt hàng của gia đình chị Phạm Quỳnh (Hà Nội), nhân vật trong tác phẩm là bé Bảo Khánh, con gái nhỏ của chị Phạm Quỳnh. Vào tháng 4/2018, hoạ sĩ Nguyễn Văn Đông cho phép một bạn sinh viên nữ trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam tên là Bùi Thị Hằng (tài khoản Facebook Surry Hằng) chuyển thể bức chân dung bé Bảo Khánh từ sơn dầu sang lụa để làm bài tập chuyên khoa tại trường. Đến tháng 7/2018, hoạ sĩ Nguyễn Văn Đông phát hiện bức tranh lụa do Surry Hằng chuyển thể được kí tên “g Hương 95” thuộc sở hữu của Nhà sưu tầm Phạm Việt Phương và nằm trong danh sách đấu giá phiên số 15 tại Nhà đấu giá Chọn.
 
Trong thông báo chính thức về vụ việc này, Ban điều hành Nhà đấu giá Nghệ thuật Chọn có ý kiến như sau: Đầu tiên, đây là sự việc liên quan trực tiếp đến Nhà đấu giá Chọn và tác phẩm đã được Nhà đấu giá Chọn đưa ra trưng bày, đấu giá. Để xảy ra sự việc tranh cãi này, Nhà đấu giá Chọn không thể chối bỏ trách nhiệm và mong muốn cùng các bên liên quan xác minh thông tin một cách rõ ràng, trung thực.
 
Nhà đấu giá Chọn sẵn sàng tổ chức đối thoại trực tiếp giữa Nhà sưu tầm Phạm Việt Phương, gia đình cố hoạ sĩ Vũ Giáng Hương, hoạ sĩ Nguyễn Văn Đông (tài khoản Facebook Nguyễn Đông Đông), bạn Hằng (tài khoản facebook Surry Hằng), gia đình bé Bảo Khánh (Nguyên mẫu của bức tranh theo thông tin bạn Đông cung cấp). Nhà đấu giá Chọn sẽ nhanh chóng liên hệ để thống nhất về thời gian, địa điểm với các bên liên quan và có thông tin rộng rãi tới công chúng.
 
Nhà đấu giá Chọn cũng gửi lời cáo lỗi tới các hoạ sĩ, nhà sưu tầm, công chúng yêu nghệ thuật về sự cố này và cam kết sẽ tăng cường và củng cố hơn nữa về quy trình, đội ngũ chuyên gia trong công tác thẩm định, chuẩn bị nội dung và giới thiệu tác phẩm đến với các nhà sưu tầm, công chúng yêu nghệ thuật.
 
Vào tối qua, ông Nguyễn Xuân Cường, Chủ tịch Nhà đấu giá nghệ thuật Chọn cũng đã lên tiếng phản đối việc mạo danh, sao chép, vi phạm quyền tác giả tranh nghệ thuật và cho biết Chọn sẽ nhận trách nhiệm để giải quyết đến cùng sự việc này
Read more...
2082781115-dang-ky-quyen-shtt[1]

Thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan: Nhận thức của chủ thể quyền là giải pháp gốc rễ

Sau một thời gian có hiệu lực thi hành, Nghị định số 22/2018/NĐ-CP ngày 23.2.2018 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan không chỉ được sự hào hứng đón nhận của giới văn nghệ sĩ mà nhiều địa phương cũng hưởng ứng mạnh mẽ. Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ VHTTDL) Nguyễn Hằng Nga khẳng định, việc ban hành Nghị định số 22 đã giải quyết được nhiều vướng mắc trong thực thi bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan.

Sau khi Nghị định số 22 có hiệu lực (ngày 10.4.2018), Bộ VHTTDL đã ban hành Công văn 1621/BVHTTDL-BQTG gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tổ chức thực hiện Nghị định.

Đến nay, đã có nhiều tỉnh, thành phố ban hành các văn bản chỉ đạo tổ chức triển khai Nghị định. Cục Bản quyền tác giả cũng đã chủ trì tổ chức các Hội nghị triển khai thực hiện Nghị định, tập huấn công tác thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan tại Hà Nội, Huế và TP Hồ Chí Minh. Hàng trăm đại biểu là cán bộ Sở VHTTDL, Sở VHTT, cán bộ làm công tác quản lý và thực thi của các Phòng Quản lý văn hóa, Phòng Nghệ thuật, Thanh tra Sở… đã tham dự các Hội nghị này.

Nghị định 22 đang được các địa phương triển khai như thế nào, nhất là trong bối cảnh xâm phạm bản quyền đang diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau, thưa bà?

– Bà Nguyễn Hằng Nga: Phản hồi từ nhiều địa phương khẳng định, việc ban hành Nghị định 22 đã góp phần giải quyết được nhiều vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực thi bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan. Chẳng hạn, hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan được rút ngắn thời gian trả kết quả đối với thủ tục cấp lại từ 15 ngày xuống còn 7 ngày làm việc; cấp đổi từ 15 ngày xuống còn 12 ngày làm việc.

Đối với các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan, Nghị định đã bổ sung các quy định nhằm tháo gỡ những khó khăn trong thực tiễn hoạt động của các tổ chức đại diện tập thể trong trường hợp tổ chức đại diện thu được tiền của thành viên có hợp đồng ủy quyền, tuy nhiên không phân phối được vì không liên lạc được với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan do địa chỉ thay đổi, không tìm thấy, tác giả chết mà không có người thừa kế…

Nghị định cũng đã làm rõ quyền, trách nhiệm của các tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan, hướng tới việc công khai, minh bạch; đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên theo quy định pháp luật. Đó là những quy định về biểu mức tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất; về thu, phân chia tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất; về khai thác, sử dụng bản ghi âm, ghi hình; về thông tin quản lý quyền tác giả, quyền liên quan.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trong bối cảnh hiện nay cũng được xem là một giải pháp then chốt, thưa bà?

– Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan để tác giả, chủ sở hữu hiểu đầy đủ về quyền của mình là một giải pháp đặc biệt quan trọng . Việc bảo vệ quyền nên được thực hiện ngay từ khi bắt đầu sáng tạo hoặc sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan cho đến công bố, quản lý quyền cũng như hướng dẫn cách thức, trình tự khi tác phẩm của mình bị xâm phạm.

Cục Bản quyền tác giả đã phối hợp với VTV2 xây dựng diễn đàn để giới thiệu pháp luật quyền tác giả, quyền liên quan, phát sóng vào 18 giờ 30 phút thứ Bảy hằng tuần. Nhiều hoạt động tuyên truyền khác cũng đã được tổ chức như Game show “Bản quyền và sáng tạo” nhằm truyền thông về quyền tác giả, quyền liên quan dành cho sinh viên các trường đại học; phát hành miễn phí tài liệu, tờ rơi…

Trở lại vụ việc phim Cô Ba Sài Gòn, sự quyết liệt của nhà sản xuất đã cho thấy gốc rễ của những giải pháp khắc phục xâm phạm bản quyền là vai trò nhận thức của chủ thể quyền. Tuy nhiên, những phản ứng như vậy từ phía các nhà sản xuất chưa nhiều. Bà có lời khuyên gì với các nghệ sĩ, nhà sản xuất trong việc tự bảo vệ quyền tác giả cho mình?

– Về thể chế, có thể nói văn bản pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan đã đầy đủ để bảo hộ quyền cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan. Vấn đề là bên có tài sản là các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan cần áp dụng các biện pháp và các quyền mà pháp luật trao cho để bảo vệ quyền của mình như áp dụng các biện pháp công nghệ khi công bố tác phẩm; đưa ra các thông tin quản lý quyền; các cảnh báo khi sử dụng sản phẩm sao chép…

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan luôn được Bộ VHTTDL chú trọng. Tuy nhiên, cơ bản vẫn là nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong công chúng. Đôi khi người có hành vi xâm phạm quyền không nhận thức được hết mức độ nghiêm trọng mà mình đã gây ra cho chủ thể quyền, điển hình như vụ việc live stream bộ phim Cô Ba Sài Gòn vừa qua.

Vì vậy, khi xảy ra sự việc xâm phạm bản quyền, cần sự vào cuộc của bên có tài sản là tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan. Chủ thể quyền cần thực hiện theo các trình tự mà pháp luật đã quy định để bảo vệ quyền của mình. Việc cung cấp chứng cứ, thông tin tài liệu cho cơ quan chức năng càng sớm thì khả năng ngăn chặn, xử lý xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan càng cao.

Cùng với đó là sự cần thiết tăng cường công tác thanh, kiểm tra, đặc biệt là đội ngũ Thanh tra các Sở VHTTDL, Sở VHTT.

Xin cảm ơn bà!

 

 ​Các hoạt động, giao dịch về quyền tác giả, quyền liên quan thuộc quan hệ pháp luật dân sự, vì vậy chỉ khi có ý kiến hoặc đơn yêu cầu của chủ thể quyền thì cơ quan chức năng mới có thể vào cuộc. Điều 49 Nghị định 22 đã quy định rõ “bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan”…
Vì vậy, việc cung cấp chứng cứ, thông tin tài liệu cho cơ quan chức năng giải quyết vụ việc càng sớm thì khả năng ngăn chặn, xử lý xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan càng cao. (Bà Nguyễn Hằng Nga -Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả)

 

Read more...